Tussen sterren en zand
Op zondag 11 oktober opent in CC De Adelberg de expo We are all made of stars van Dirk Hamblok. Dirk toont met zijn werk hoe we allemaal sterren zijn en onthult een bijzondere band tussen het Lommels zand strooien en de Japanse zentuinen. We hadden met hem een persoonlijk gesprek over het leven, kunst en tradities.
Hoe zou je jezelf als kunstenaar omschrijven?
“Ruimdenkend. Ik neem graag afstand van de dingen, de wereldbol, het universum… om goed te observeren voor ik er een idee over vorm. Ik stel me open en probeer verder te kijken. Mijn werk is dan ook heel gelaagd, zonder af te drijven van de kern, en geeft de toeschouwer de ruimte om er een eigen invulling aan te geven.”
Vanwaar jouw fascinatie voor het heelal en het maken van dingen?
“Dat zat er allebei van jongs af aan in. Op de lagere school was ik aangesloten bij een sterrenkundige vereniging. Daarnaast was ik als kind voortdurend bezig met dingen maken. Ik vervormde mijn speelgoed en als ik bepaalde onderdelen niet had, maakte ik ze zelf, bijvoorbeeld met haarspelden van mijn moeder of door dingen te smelten. Ik kan het niet verklaren, maar ik heb altijd de drang gehad om dingen te scheppen. Professioneel houd ik me bezig met vastgoed en projectontwikkeling, maar ’s avonds sta ik te popelen om mijn werkkleren aan te trekken en nog iets te maken. Dan is mijn dag compleet.”
Welke opleiding, ontmoetingen of ervaring is voor jou bepalend geweest?
“Ik kom uit een eenvoudig arbeidersgezin. Wij gingen nooit naar een museum. Een nonkel die in Tienen woonde, was wel kunstrecensent. Af en toe ging ik bij hem op vakantie en dan nam hij me mee naar een museum in Brussel. Daar ging voor mij een nieuwe wereld open.”
“Op school vond ik het uurtje tekenen en plastische opvoeding het leukste. Ik wilde heel graag naar een kunstschool, maar daar stonden ze thuis niet achter. Daarom ging ik naar het College en later naar een technische school, waar ik mechanica en technologie studeerde. Achteraf gezien ben ik daar heel dankbaar voor, want zo heb ik technische vaardigheden geleerd die nu goed van pas komen bij het creëren van mijn werken.”
“Pas daarna mocht ik naar de kunstschool in Hasselt. Ik ontmoette er mijn vrouw, Fabienne, en ook Koen Lemmens, die een kunstatelier had waar ik me bij mocht aansluiten. Daar werd ik ondergedompeld in de wereld van de kunst. Alles kon en alles mocht. Ik vond dat fantastisch! Het was een groot contrast met de brave omgeving waarin ik was opgegroeid.”
Vullen Fabienne en jij elkaar aan op creatief vlak?
“Zeker en vast. We begrijpen elkaar wanneer we helemaal opgaan in ons werk, zeker tijdens de voorbereiding van een expo. We gebruiken elkaar als klankbord, geven elkaar advies en discussiëren samen over kleuren en materialen.”
Hoe begin je aan een kunstwerk?
“Ik neem alles rondom mij op en kijk vervolgens wat ik kan gebruiken om iets te creëren en mezelf uit te drukken. Eerst maak ik foto’s en aantekeningen in mijn schetsboek. Vanuit de boodschap die ik wil vertellen, bepaal ik vervolgens de techniek. Ik beperk me niet tot bepaalde materialen of technieken. Als ik een techniek nog niet beheers, ga ik ermee aan de slag en maak ik die mezelf eigen. Heel belangrijk vind ik dat er tijdens het proces dingen ontstaan die ik zelf niet had bedacht, want dat maakt het voor mij juist zo boeiend.”
Kunst maken vraagt niet alleen passie, maar ook discipline en de moed om jezelf kwetsbaar op te stellen.
“Absoluut. Zeker wanneer je een expo voorbereidt. Het is vaak hard werken om de deadline te halen, want je moet er wel staan. Bovendien is het puur exhibitionisme. Je brengt iets heel persoonlijks naar buiten en zegt eigenlijk: ‘Kom eens kijken, ik kan iets. Je mag het goed vinden of afkeuren. Je mag er zelfs mee lachen…’ Je stelt jezelf dus heel kwetsbaar op, met het risico dat je niet begrepen wordt.”
Hoe ga jij daarmee om?
“Ik heb geleerd om het los te laten. In de eerste plaats creëer ik voor mezelf en omdat ik het graag doe. Een expo is trouwens altijd een momentopname. Het is nooit perfect; het kan altijd beter. Het belangrijkste is dat je blijft groeien en ruimte laat voor ontwikkeling. Zo ben ik onlangs opnieuw beginnen te tekenen en schilderen. Heerlijk!”
Vind je het belangrijk dat mensen jouw werk begrijpen?
Een beeld moet voor zich spreken, maar het is altijd fijn als mensen zich er verder voor willen openstellen. Het is soms verrassend wat anderen in mijn beelden zien. Het hangt af van ieders eigen ontwikkeling en projectie. Soms zien anderen dingen die ik zelf nog niet had gezien. Die wisselwerking is superinteressant.
Welke kunstenaar of kunstwerk inspireert jou?
“De wandelaar van Caspar David Friedrich. Het verbeeldt de mens die de wereld en het universum aanschouwt, zich losmaakt van alles en dieper durft na te denken over de dingen. Het is een romantisch schilderij met een positieve boodschap. In een vorige expo in De Adelberg hing een zelfportret van mij dat hierop was geïnspireerd. Ik beschouw mezelf ook als een romanticus en laat liever schoonheid zien dan het lelijke. Want het lelijke is er al genoeg. Schoonheid brengt troost en zorgt voor balans.”
Welke boodschap wil je met deze expo meegeven?
“Enerzijds confronteer ik de bezoekers met de vraag: wat is het nut van ons bestaan? Waarom zijn we hier? Wat is echt belangrijk? We willen allemaal iets betekenen in de korte periode dat we op aarde zijn. We willen een ster zijn, voor onszelf én voor anderen, en kunnen zeggen: ‘Kijk, ik was hier.’ Maar uiteindelijk is iedereen gelijk, ongeacht rijkdom of titels. Neem nu de Walk of Fame in Hollywood: wat is dat? Als we zeggen: ‘Zij hebben het gemaakt’, wat bedoelen we dan met ‘het’? Uiteindelijk zijn we allemaal sterren in ons eigen leven. De sterren in de expo zijn daarom bewust allemaal even groot: ze vertegenwoordigen iedereen, want We are all made of stars.”
“Anderzijds gaat de expo over evenwicht, ook tussen mens en natuur. De manier waarop we met de natuur omgaan, vaak uit puur winstbejag, zorgt voor problemen op onze aardbol. We kunnen dit herstellen door opnieuw de balans op te zoeken. Ik toon dit aan de hand van stenen, want sterren zijn ook stenen. Ik neem stenen uit de natuur en voer er een menselijke ingreep op uit, maar wel op een respectvolle manier: ik zorg ervoor dat ze er natuurlijk blijven uitzien. Een bewerkte steen geef ik opnieuw een natuurlijke vorm. Zo geef ik de steen als het ware terug aan de natuur.”
In de expo leg je ook een link tussen het Lommelse zand strooien en de Japanse zentuinen.
“Ik was op zoek naar elementen die van alle delen een mooi samenhangend geheel kunnen maken. Dit bracht mij eerst bij mijn fascinatie voor de Japanse zentuinen. Deze tuinen zijn niet alleen fantastisch mooi, ze hebben ook een diepere symboliek. Ze worden aangelegd door meesters die dit op een filosofische wijze en met veel respect voor de natuur doen. Ze creëren een eigen universum waarin ze bewuster leven.”
“Onlangs kwam ik ook meer te weten over de Kempische zandtekeningen die vroeger in boerderijen werden gemaakt. Het verhaal erachter intrigeerde me. Boerenvrouwen moesten hard werken, maar hadden ook behoefte om creatief bezig te zijn. Op zondag maakten ze zandtekeningen en op maandag werden die, samen met het vuil, weer naar buiten gekeerd om de nieuwe week te beginnen.”
“Beide tradities tonen hoe mensen overal ter wereld en in elke tijd de behoefte hebben om iets te maken, vaak met een bepaalde betekenis, en om hun stempel achter te laten.”
Kan je meer vertellen over het panelgesprek waar dieper wordt ingegaan op deze link?
Op vrijdag 30 oktober nodig ik Ferdi Geerts, archeoloog bij Erfgoed Lommel, kunsthistorica Marieke Missotten en Carl De Coster van de Japanse tuin in Hasselt uit voor een gesprek over de Japanse zentuinen en Lommels zand. Samen bekijken we de verschillen en gelijkenissen tussen Oost en West, vroeger en nu… Het is een uniek thema, daarom ben ik zelf ook heel nieuwsgierig naar wat er uit dit gesprek zal komen.
Wat vind je van de erkenning van het Lommelse zand strooien als immaterieel erfgoed.
“Het is een mooie erkenning die toont hoe belangrijk het is om dicht bij jezelf te blijven. Zand is echt iets van hier en toch ook wereldwijd bekend. Dat moeten we waarderen en in ere houden.”
“Hetzelfde geldt voor kunst. Als je anderen gaat kopiëren, voeg je niets nieuws toe. Alleen door authentiek te zijn en de dingen op je eigen manier te brengen, wordt je werk uniek en onderscheidend. Hoe dichter je bij jezelf blijft, hoe echter het wordt.”
Interview: Sylvie Lodewijks
Foto: Robert Boons
TENTOONSTELING
Dirk Hamblok
We are all made of stars
Zo 11.10 t/m Zo 08.11.26
Galerij CCDA
Gratis, vrije toegang
PANELGESPREK
Dirk Hamblok, Carl De Coster, Ferdi Geerts & Marieke Missotten
Vr 30.10.26
19u30
Kleine zaal
Gratis, vooraf inschrijven
