Sit down. Let's talk

Ga terug naar het event

In 2010 ontmoeten Haider Al Timimi en Lucius Romeo-Fromm elkaar als performers in dezelfde dansvoorstelling. De een geboren in Irak, opgegroeid in België. De ander geboren en opgegroeid in Tennessee, naar België verhuisd. Hun gesprek begint. Over rechtvaardigheid. Over twijfel. Over de wereld. Naarmate de druk op de wereld toeneemt, stijgt de spanning in hun conversatie. Vandaag, vijftien jaar later, zetten ze hun gespannen conversatie verder op de scène. Ze dansen hun gesprek, op zoek naar elkaars golflengte. Ze delen hun gesprek met een publiek, op zoek naar andere golflengtes. Wavelength is een conversatie op meerdere frequenties die botsen, samenvallen, verzoenen en verder deinen.

Een urgent gesprek

Haider: Machtsmisbruik, maatschappelijke onstabiliteit en haatdragendheid zijn constanten in de geschiedenis. Dit kwaad is dus niet per se nieuw, maar wel de schaamteloosheid waarmee het wordt uitgesproken. Wereldleiders en politici zijn simpelweg gestopt met te pretenderen niet racistisch, homofoob of fascistisch te zijn. We stemmen met zijn allen misdadigers aan de macht. Dagelijks word je om de oren geslagen met slechte voorbeelden. Wat zou je er dan nog van weerhouden grove of discriminerende uitspraken te doen? Het is weinig verwonderlijk dat geweld ten opzichte van bepaalde groepen toeneemt, wanneer het discours zo gewelddadig is. Die onbeschaamde haatdragendheid van dit heersende narratief baart me zorgen.

Lucius: Kijk naar ICE in de Verenigde Staten. Mensen die er al jaren leven, worden plots van straat geplukt en verdwijnen. Het morele kompas wordt stap voor stap geheroriënteerd. De democratie rammelt. Je uitspreken tegen een genocide is een vorm van terrorisme geworden. Openheid, verdraagzaamheid en inclusiviteit worden beschouwd als bedreigingen. We worden teruggekatapulteerd naar een autoritaire, fascistische staat. Onze alarmbellen moeten afgaan.

Een verhit gesprek

Lucius: Wavelength ontstond vanuit een noodzaak. In de gesprekken en discussies die Haider en ik voerden, voelden we de spanning toenemen. Het gaat niet goed met de wereld. De ene crisis volgt op de andere. De mens lijkt plots collectief te beseffen dat er daadwerkelijk iets te verliezen valt. Nu er veel op het spel staat, worden we kwaad en verbeten. Het gesprek loopt spaak, terwijl dialoog net nu noodzakelijker is dan ooit.

Haider: Hoe kunnen we omgaan met deze woelige en gewelddadige tijden? Wat stelt ons in staat een productief tegengewicht te bieden voor de dreiging die we voelen? Kunnen we elkaar vergeven, dat is voor mij de kern. Vergeving vergt meer moed dan verbittering. Het is ook niet hetzelfde als afstand doen van je principes of het negeren van onrechtvaardigheid en kwetsuren. Bovendien kan niemand zomaar zijn eigen kwetsuren vergeven, laat staan al het leed dat mensen wordt aangedaan. Maar met een eenzijdige focus op vergelding raak je nergens. We moeten juist samen leren zien wat we gemeenschappelijk hebben, ondanks onze botsende meningen. Wavelength zoekt verbinding in een samenleving doordrongen van een discours dat eropuit is ons te verdelen.

Een mild gesprek

Haider: Vroeger zou ik walgen van de mildheid waar ik nu voor pleit. Als ik bedacht hoe Irak werd platgewalst door Amerikaanse tanks, voelde ik me zo kwaad. Ik kon niet anders dan schreeuwen. Natuurlijk is dat vreselijk en raken die gebeurtenissen me vandaag nog steeds, maar boosheid alleen lost niets op. Willen we polarisatie overstijgen, dan moeten we aan woede durven voorbijgaan, hoe groot en pijnlijk die ook is.

Lucius: Polarisatie kan een samenleving volledig onderuithalen. Het creëert onproductieve botsingen tussen mensen. Halsstarrig vasthouden aan je eigen mening doodt de nieuwsgierigheid, niet alleen naar de ander, maar ook naar jezelf, naar de filosofie of de wetenschap. We moeten streven naar een wereld waar productieve botsingen – hard en zacht – mogelijk zijn. In Wavelength willen we onderzoeken wat het betekent om productief met elkaar te botsen.

Een transcenderend gesprek

Haider: Als mens wil ik geen deel uitmaken van een bepaalde groep. Ik ben geen Irakees. Ik ben geen Arabier. Ik ben geen moslim. We maken allemaal deel uit van dezelfde soort: de mensheid. Die gedeelde grond verdwijnt te vaak naar de achtergrond. Terwijl juist deze rudimentaire vorm van verbondenheid het potentieel in zich draagt alle maatschappelijke en identitaire groepen te overstijgen.

Misschien moeten we niet alleen die groepen overstijgen, maar ook de mensheid op zich. Laten we radicaal uitzoomen: vanuit een kosmisch perspectief is de mensheid nog zo jong. Vanzelfsprekend zijn we nog op zoek naar onze plaats in het heelal, naar onze betekenis in het grotere geheel. Van buitenaf naar de aarde kijken brengt rust. Wellicht zijn we als mensheid gewoon even de weg kwijt.

Een hoopvol gesprek

Lucius: Even waarachtig als dat kosmische perspectief zijn de kleine, persoonlijke verhalen. Mensen die in de loop van de geschiedenis de donkerte van hun tijd wisten te overstijgen, intrigeren me. Mensen die een oorlog overleefden of slachtoffers van onderdrukking en kolonialisme leefden in uitzichtloze omstandigheden en bleven toch hoop koesteren. Hoe slaagden zij erin niet te verharden of hun begeestering te verliezen op een plek waar alle hoop zoek lijkt? Wat houdt mensen overeind wanneer ze er alle recht en reden toe hebben op te geven?

Haider: Hoop was altijd een deel van mijn thuis, al werd ze voortdurend op de proef gesteld. Door de oorlogen, moorden en bombardementen in Irak die via het televisiescherm onze woonkamer binnenkwamen. Door de telefoon die rinkelde en ons vertelde dat we opnieuw een dierbare waren verloren. Donkere dagen maakten deel uit van mijn jeugd. Het waren dagen met gesloten gordijnen en het licht gedoofd. Dagen waarop enkele woorden volstonden om die pijn die mijn ouders droegen, te kunnen voelen. De volgende dag namen ze ons mee naar het park en het leven ging verder. Die buitengewone veerkracht van mijn ouders draag ik vandaag nog steeds met me mee.

Een tastbaar gesprek

Lucius: De taal van ons gesprek op scène deint tussen verschillende vormen. We voeren de dialoog in de vorm die het gesprek vereist: door beweging, licht, geluid, taal, lichamen en decor. Op die manier treden ook vorm en inhoud met elkaar in gesprek. Dimitri Andreas begeleidt die conversatie via muziek – golflengtes en frequenties in hun meest pure vorm. Ook de scenografie, uitgevoerd door Stef Stessel, vormt een centrale gesprekspartner. Al houden we liever nog even geheim op welke manier dat gebeurt.

Haider: In een hypergemediatiseerde samenleving, waar AI de nieuwe wereldleider lijkt te zijn, onderscheidt theater zich meer dan ooit. Lichamelijke aanwezigheid blijft er het fundament. Het ontroert me dat mensen ervoor blijven kiezen hun avond in een theaterzaal vol onbekenden door te brengen. Om niet alleen te kijken naar nieuwe verhalen, maar ook om zich te laten raken en zelfs te laten uitdagen. Die aanwezigheid maakt theater de uitgelezen plek om op zoek te gaan naar de betekenis van verbinding vandaag.

_{Marte Van Poucke}